Sztuczna inteligencja w polskiej szkole. Biała księga – wnioski, spostrzeżenia, rekomendacje

W raporcie opracowanym przez członków Sekcji Edukacji Cyfrowej Komitetu Informatyki Polskiej Akademii Nauk podkreśla się, że dotychczasowe działania MEN w zakresie szkoleń z sztucznej inteligencji (AI) w szkołach okazały się nieskuteczne.

Redaktorem merytorycznym raportu jest Krzysztof Głomb – prezes Stowarzyszenia „Miasta w Internecie” (SMWI), a zarazem przewodniczący Sekcji Edukacji Cyfrowej KI PAN.

Nieskuteczne szkolenia i brak przygotowania do pracy z AI

Jak wynika z raportu, prowadzone dotychczas szkolenia MEN dotyczące wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w szkołach nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Eksperci PAN wskazują na znaczny deficyt wiedzy i kompetencji zarówno wśród nauczycieli, jak i kadry kierowniczej szkół.

Szkolenia miały charakter formalny i nie uwzględniały praktycznych aspektów pracy z technologią. W efekcie – jak zauważają autorzy raportu – AI w szkołach pojawia się incydentalnie i bez spójnej strategii dydaktycznej.

Nadmierna koncentracja na narzędziach (sprzęcie cyfrowym, oprogramowaniu) w miejscu zagadnień metodyczno-pedagogicznych to podstawowy problem szkoleń dominujących na rynku (odpłatnych) oraz oferowanych przez podmioty publiczne (na ogół bezpłatnych). Efektem takiego podejścia jest nadmierne uzależnienie kadry od produktów i podejść merytorycznych reprezentowanych przez firmy globalne lub dominujące  na polskim rynku. Ten swoisty vendor lock–in ogranicza zdolność podmiotów publicznych sektora oświaty do kreowania i wdrażania holistycznych wizji modernizacyjnej transformacji cyfrowej szkół, koncentrując uwagę użytkowników AI na udostępnionych przez firmy ICT detalach narzędzi. Utrudnia także realizację wspólnych projektów współpracy placówek oświatowych z uczelniami, których celem jest opracowanie nowych modeli aktywności szkół na polu metodyki i dydaktyki, bezpieczeństwa cyfrowego, dostępu do zasobów edukacyjnych oraz infrastruktury.  

---

Krzysztof Głomb, prezes Stowarzyszenia "Miasta w Internecie".      

Co rekomendują eksperci PAN?

Autorzy raportu apelują o zmianę podejścia do edukacji cyfrowej i opracowanie długofalowej strategii kształcenia nauczycieli. Wśród kluczowych rekomendacji znalazły się m.in.:

• włączenie kompetencji związanych z AI do podstawy programowej,
• rozwój myślenia krytycznego i umiejętności analizy danych,
• odejście od prostych zakazów używania narzędzi AI na rzecz uczenia świadomego i etycznego korzystania,
• przygotowanie dyrektorów szkół do zarządzania zmianą technologiczną,
• rozwijanie projektów edukacyjnych integrujących kulturę, technologię i naukę.

Eksperci podkreślają, że szkoła przyszłości powinna być środowiskiem eksperymentowania, a nie zakazów, a rolą państwa jest wspieranie nauczycieli w bezpiecznym i odpowiedzialnym wdrażaniu technologii.